Puszcza Białowieska to ostatni większy fragment nizinnego lasu pierwotnego Europy, ciągnący się przez granicę polsko-białoruską. Przetrwał, bo od XV wieku był terenem łowieckim królów i carów, których straże nie wpuszczały tam nikogo. Obiekt UNESCO, po obu stronach granicy.
Obszar ochrony ścisłej
Do rdzenia parku narodowego wchodzi się wyłącznie z licencjonowanym przewodnikiem, w małych grupach, po wyznaczonej trasie. Różnica wobec zwykłego lasu jest widoczna od pierwszych metrów: kilkusetletnie dęby, martwe pnie zostawione do rozkładu i pięć pięter roślinności. Żyje tu ponad 12 tysięcy gatunków zwierząt, w tym 25 gatunków nietoperzy i dziewięć gatunków dzięciołów.
Żubry
Żubr wyginął na wolności w 1919 roku, gdy zastrzelono ostatnią sztukę w puszczy. Gatunek odtworzono z pięćdziesięciu kilku osobników z ogrodów zoologicznych, a pierwsze wypuszczenie do puszczy nastąpiło w 1952 roku. Dziś po polskiej stronie żyje na wolności około ośmiuset. Zimą, gdy przychodzą do miejsc dokarmiania, szanse na spotkanie są największe; w rezerwacie pokazowym są zawsze.
Spór
W 2016 i 2017 roku zwiększona wycinka pod pretekstem gradacji kornika wywołała protesty, blokady i wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE stwierdzający naruszenie prawa unijnego. Konflikt o to, ile puszczy ma podlegać ochronie ścisłej, trwa. Na wschodniej granicy zbudowano też zaporę, która przecina siedliska i utrudnia migrację zwierząt.
Biebrza
Sto kilometrów na północ leży Biebrzański Park Narodowy, największy w Polsce, chroniący najlepiej zachowane doliny rzeczne z torfowiskami w Europie Środkowej. Wiosenne rozlewiska ściągają ptaki: batalion, wodniczka, orlik grubodzioby, żurawie i bociany. To jedno z najważniejszych miejsc obserwacji ptaków na kontynencie, a w kwietniu przyjeżdżają tu ornitolodzy z całej Europy. Łosie widuje się regularnie.
Narew i Podlasie
Narwiański Park Narodowy nazywa się polską Amazonią ze względu na wielokorytowy układ rzeki. Wokół jest Podlasie: wsie z drewnianą architekturą, prawosławne cerkwie, meczety Tatarów w Kruszynianach i Bohonikach oraz kuchnia inna niż w reszcie kraju.
Praktyka
Białowieża jest cztery godziny drogą z Warszawy. Przewodników rezerwuje się z wyprzedzeniem. Region leży w strefie przygranicznej, gdzie okresowo obowiązują ograniczenia w dostępie; sprawdź aktualne zasady przed wyjazdem.